Een aanraking

Het nut van aanraking (en lichaamsgerichte therapie bij coaching en hulpverlening):

Behalve op psychotherapeutisch niveau doorgezaagd worden, waarbij gedachten, gedrag en prestaties worden hergeprogrammeerd, pleit ik voor meer aandacht voor de emoties die vaak de basis vormen van gedachten en gedrag. Bij die emoties hoort ook de verwerking door het fysieke lichaam. Zodra daar een blokkade ontstaat (lees: de emoties worden niet goed verwerkt) is een fysiek (psycho-somatisch) probleem geboren.

Eigenlijk is het de schuld van Descartes. 'Ik denk, dus ik ben', schreef de wijsgeer in 1641 en stelde daarmee de rede , de rationaliteit verheven boven de emotie.
In mijn werk merk ik dat het hormoonstelsel een belangrijke veroorzaker is van allerlei emoties waardoor niet alleen de kwaliteit van leven van iemand wordt beïnvloed, maar ook de prestaties die die persoon kan leveren (sport, werk). Als je je bedenkt dat het lichaam de spiegel van de ziel is en dat lichaamstaal vaak meer zegt dan het gesproken woord, zal het duidelijk zijn dat een aanraking vaak meer zegt dan duizend woorden.

Hoe die interactie tussen lichaam en geest precies werkt, is niet wetenschappelijk beschreven. De een heeft het over energiebanen, de ander over ademhaling, een derde over energetische verbinding met de aarde (of het heelal). Over energiebanen zeggen sceptici dat alles wat niet zichtbaar is op een MRI of röntgenfoto niet bestaat. Bij klassieke psychologen en psychotherapeuten stuit het aanraken van patiënten op verzet. Maar waarom eigenlijk? Steeds meer huisartsen raken mensen aan en geven patiënten ontspannings- en ademhalingsoefeningen mee naar huis, fysiotherapeuten masseren mensen en letten op wat er in het lichaam gebeurt bij opgehoopte spierspanningen bijvoorbeeld. Slapeloosheid, stress en depressieve gevoelens kunnen op deze manier in een eerder stadium worden aangepakt.

Uitgangspunten
Wat zijn de uitgangspunten van lichaamsgerichte therapie: (1) lichaam en geest zijn één; (2) het lijf is een archief dat de sporen van het verleden draagt; (3) spierspanning, houding en beweging hangen samen met gevoel en gedrag en hebben een psychologische betekenis; (4) bewustwording van het lichaam en de emotionele betekenis daarvan kunnen helpen met het hervinden van een nieuw evenwicht in ego, identiteit en zelfstandigheid (uit Volkskrant online/hart en ziel 27 juni 2009.)

Als je dit weet, waar kun je dan op letten? Vooral op de lichaamshouding die is ingedeeld in segmenten die elk iets zeggen over gevoel en beleving. De stand van nek- en schouders bijvoorbeeld zegt iets over iemands gevoel van vrijheid, het middenrif over kracht en het bekken over vertrouwen. Verder zijn ademhaling (hoog, diep of vastgezet) en spierspanning belangrijke indicatoren. Aanraking betekent verzachting, hetgeen leidt tot het afbreken van de muur die iemand om zich heen heeft gebouwd.

Ik wil er niet voor pleiten dat iedere therapeut maar aan het aanraken slaat. Met aanraken kun je iemand binnen 5 minuten aan het huilen hebben over een gebeurtenis uit zijn of haar verleden, maar hoe haal je zo iemand er weer uit? Een goede therapeut brengt de gebeurtenissen gedoseerd boven tafel en bezit voldoende vaardigheden (scholing) om iemand zodanig te kunnen begeleiden dat de pijnpunten ook hanteerbaar verwerkt kunnen worden. Het resultaat is een mooi evenwicht tussen lichaam en geest...